Η Τουρκία διεκδικεί εδώ και δεκαετίες την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Από το 1999 που της δόθηκε καθεστώς υποψήφιας χώρας μέχρι σήμερα, οι διαπραγματεύσεις έχουν παγώσει σχεδόν ολοκληρωτικά. Οι Βρυξέλλες και οι περισσότερες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες το έχουν ξεκαθαρίσει: η Τουρκία δεν πληροί – και δεν μπορεί να πληρώσει – τα βασικά κριτήρια που ορίζουν τι σημαίνει «ευρωπαϊκή οικογένεια». Δεν πρόκειται για τυπική γραφειοκρατία ούτε για «προκατάληψη».
Πρόκειται για βαθιά, δομικά και μη αναστρέψιμα χαρακτηριστικά που καθιστούν την ένταξη αδύνατη.

1. Γεωγραφία: Μόλις το 3% της επικράτειάς της είναι Ευρώπη.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι, πρωτίστως, μια γεωγραφική έννοια. Η Συνθήκη της Ρώμης, η Συνθήκη του Μάαστριχτ και όλες οι μεταγενέστερες αναφορές μιλούν για «ευρωπαϊκές χώρες». Η Τουρκία είναι κατά 97% ασιατική (Ανατολία). Το ευρωπαϊκό της τμήμα (Ανατολική Θράκη) είναι μικρότερο από την Πελοπόννησο. Αν δεχόμασταν την Τουρκία, θα έπρεπε να δεχτούμε και το Καζακστάν ή ακόμα και μέρη της Ινδονησίας ως «ευρωπαϊκά». Αυτό δεν είναι απλώς γεωγραφική λεπτομέρεια. Είναι ο πυρήνας της ταυτότητας της Ένωσης.

2. Πολιτισμός και θρησκεία: Δεν μοιράζεται την ευρωπαϊκή κληρονομιά
Η Ευρώπη οικοδομήθηκε πάνω σε τρεις πυλώνες: την ελληνική φιλοσοφία, το ρωμαϊκό δίκαιο και τον χριστιανισμό. Ακόμα και στον πιο κοσμικό της εκδοχή (Διαφωτισμός, Γαλλική Επανάσταση, Κράτος Δικαίου), η Ευρώπη είναι προϊόν αυτής της παράδοσης. Η Τουρκία, αντίθετα, είναι κληρονόμος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας – ενός ισλαμικού κράτους που για αιώνες πολεμούσε την Ευρώπη (Βιέννη 1529 και 1683, πτώση Κωνσταντινούπολης 1453). Σήμερα, το 99% του πληθυσμού της είναι μουσουλμάνοι και η κυβέρνηση Ερντογάν προωθεί ανοιχτά τον πολιτικό Ισλαμισμό. Το Κοράνι διδάσκεται στα σχολεία, η Αγία Σοφία μετατράπηκε ξανά σε τζαμί, και η ρητορική κατά της Δύσης είναι καθημερινή. Δεν υπάρχει καμία πολιτισμική σύγκλιση. Δεν πρόκειται για ρατσισμό· πρόκειται για ιστορική και θρησκευτική πραγματικότητα που η ίδια η Τουρκία δεν επιθυμεί να αλλάξει.

3. Πολιτικό σύστημα: Αυταρχία αντί για δημοκρατία
Τα Κριτήρια της Κοπεγχάγης (1993) είναι σαφή:
«Η χώρα υποψήφια πρέπει να έχει σταθερούς θεσμούς που εγγυώνται τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου, τα ανθρώπινα δικαιώματα και τον σεβασμό και την προστασία των μειονοτήτων.» Η Τουρκία τα παραβιάζει συστηματικά:

• Μετά το αποτυχημένο πραξικόπημα του 2016, πάνω από 150.000 άνθρωποι απολύθηκαν ή φυλακίστηκαν χωρίς δίκη.
• Εκατοντάδες δημοσιογράφοι και πολιτικοί αντιπολίτευσης (συμπεριλαμβανομένων Κούρδων βουλευτών) είναι στη φυλακή.
• Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων έχει καταδικάσει την Τουρκία εκατοντάδες φορές – περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη χώρα.
• Ο Τύπος είναι υπό κρατικό έλεγχο, οι δικαστές διορίζονται από το Προεδρικό Μέγαρο, και οι εκλογές γίνονται υπό καθεστώς εκφοβισμού.

Αυτά δεν είναι «προσωρινά προβλήματα». Είναι δομική επιλογή του καθεστώτος Ερντογάν, που βλέπει τη δημοκρατία ως εργαλείο και όχι ως αξία.

4. Το Κυπριακό και οι εδαφικές διεκδικήσεις

Η Τουρκία είναι η μοναδική χώρα-μέλος του ΝΑΤΟ που κατέχει παράνομα έδαφος άλλου κράτους-μέλους της ΕΕ ( Κύπρος από το 1974). Διατηρεί 40.000 στρατό κατοχής, δημιουργεί νέους οικισμούς, και απειλεί ανοιχτά με νέες εισβολές (Αιγαίο, Ανατολική Μεσόγειος). Η ΕΕ έχει χαρακτηρίσει επανειλημμένα την κατάσταση «παράνομη κατοχή». Πώς μπορεί μια χώρα που αρνείται να αποσύρει τα στρατεύματά της από ευρωπαϊκό έδαφος να γίνει μέλος της ίδιας οικογένειας;

5. Οικονομία και κοινωνία: Δεν συγκλίνει, αποκλίνει

Παρά την τελωνειακή ένωση, η Τουρκία παραμένει μακριά από τα ευρωπαϊκά πρότυπα. Το κατά κεφαλήν ΑΕΠ είναι λιγότερο από το μισό του μέσου όρου της ΕΕ. Η διαφθορά είναι ενδημική (Transparency International την κατατάσσει χαμηλότερα από κάθε χώρα-μέλος). Το κράτος παρεμβαίνει μαζικά στην οικονομία μέσω «κρατικοποίησης» εταιρειών αντιπάλων. Επιπλέον, η Τουρκία χρησιμοποιεί το μεταναστευτικό ως όπλο (2016 και 2020), εκβιάζοντας την Ευρώπη για χρήματα και πολιτικές παραχωρήσεις.

6. Στρατηγική και αξίες: Δεν είναι σύμμαχος, είναι αντίπαλος

Η Τουρκία αγοράζει S-400 από τη Ρωσία, συνεργάζεται με το Ιράν και το Κατάρ, στηρίζει τη Χαμάς,τη Μουσουλμανική Αδελφότητα και διάφορες ριζοσπασικές ισλαμικές οργανώσεις, και απειλεί τα σύνορα της Ελλάδας και της Κύπρου καθημερινά. Το ΝΑΤΟ την ανέχεται επειδή είναι μεγάλη χώρα, αλλά η ΕΕ δεν μπορεί να ενσωματώσει μια χώρα που βλέπει την Ευρώπη ως εχθρό και όχι ως σπίτι.

Συμπέρασμα: Η Ευρώπη έχει όρια

Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν είναι απλώς μια οικονομική λέσχη ούτε μια ουτοπική «ένωση λαών». Είναι μια κοινότητα αξιών, ιστορίας, γεωγραφίας και τρόπου ζωής. Η Τουρκία μπορεί να είναι γείτονας, εταίρος σε ορισμένα θέματα, ακόμα και σημαντικός εμπορικός παίκτης. Αλλά δεν μπορεί να γίνει μέλος της οικογένειας γιατί δεν μοιράζεται την ίδια ταυτότητα. Το να προσποιούμαστε το αντίθετο δεν είναι «πολιτική ορθότητα»· είναι αυτοκτονική αυταπάτη.Η Ευρώπη έχει χρέος να πει την αλήθεια: η Τουρκία δεν ανήκει εδώ. Και όσο πιο γρήγορα το αποδεχτούμε, τόσο πιο ειλικρινείς και ασφαλείς θα γίνουμε ως Ευρωπαίοι.ς